Rozwój mózgu dziecka w pierwszych latach życia
Najintensywniejszy rozwój mózgu dzieci ma miejsce w pierwszych latach życia, szczególnie w okresie do 6 roku życia. W tym czasie kształtują się kluczowe obszary, które odpowiadają za język, emocje, przetwarzanie sensoryczne oraz więź z opiekunami. Zbyt wczesna ekspozycja na ekrany może prowadzić do rozwoju deficytów. Na to zwraca uwagę kampania "Nowe uzależnienia – systemowa profilaktyka" realizowana przez Fundację Instytut Nowej Kultury.
Dr Paweł Filipczak, wicedyrektor ds. profilaktyki uzależnień w Instytucie Nowej Kultury, podkreśla znaczenie tego tematu.
Test higieny cyfrowej
Obserwując dzieci, warto również reflekować nad swoim własnym kontaktem z technologią. Oto kilka pytań do przemyślenia:
- Czy korzystasz z urządzeń cyfrowych przed snem lub zaraz po obudzeniu?
- Czy odczuwasz rozdrażnienie bez dostępu do Internetu lub urządzenia?
- Czy zdarza Ci się przeglądać media społecznościowe podczas posiłków?
- Czy przerywasz rozmowy, aby sprawdzić telefon?
Eksperckie rekomendacje
Naukowcy zalecają, aby dzieci do lat 2 nie miały kontaktu z ekranami, z uwagi na negatywny wpływ na rozwój mózgu i mowy. Dzieci w wieku 2-5 lat mogą korzystać z ekranów, ale maksymalnie przez godzinę dziennie, w krótkich sesjach i tylko w towarzystwie dorosłych. Istotne jest kształtowanie nawyków higieny cyfrowej oraz świadomości zagrożeń związanych z Internetem, a także wdrożenie zasad ekranowych w domach i instytucjach edukacyjnych.
Znaczenie relacji rodzinnych
Telefon powinien pełnić rolę narzędzia do utrzymywania więzi, a nie być prezentem. Ważne jest, aby rodzice pytali siebie, jak spędzają czas z dziećmi offline i jakie pasje dzielą z pociechami, angażując je w różnorodne aktywności.
Pierwsze kroki dzieci w sieci
Na webinarze dla specjalistów dr Magdalena Rowicka przedstawiła wyniki badań, które wskazują, że rodzice, którzy regulują swoje emocje za pomocą urządzeń, częściej przekazują te same urządzenia dzieciom. Dodatkowo, wysoki poziom stresu wśród rodziców może wpływać na ilość czasu, jaki ich dzieci spędzają z elektroniką. Wzmocnienie umiejętności emocjonalnych rodziców jest kluczowe w kontekście wychowania dzieci.
Edukacja rodziców w erze cyfrowej
Badania wskazują, że dzieci w wieku pięciu i sześciu lat często otrzymują pierwsze smartfony od rodziców. W odpowiedzi na ten problem, Instytut Nowej Kultury prowadzi kampanię "Przedszkolak w cyberświecie", mającą na celu edukację rodziców o nowych technologiach. Samorządy lokalne powinny promować działania dotyczące profilaktyki uzależnień behawioralnych, wspierając rodziców oraz edukując dzieci i młodzież.
Zakończmy myślą profesor Krystyny Rymarczyk: „Mózg rośnie w ruchu, nie w Internecie – dziecko potrzebuje zabawy, relacji i doświadczeń, by naprawdę się rozwijać.”