W miarę wzrostu temperatury rośnie ryzyko odwodnienia oraz przegrzania organizmu. Ekstremalne upały mogą prowadzić do udaru słonecznego lub cieplnego, co stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. Warto zapoznać się z poradami opracowanymi przez Wojewódzkie Centrum Zarządzania Kryzysowego w Katowicach, aby odpowiednio zadbać o swoje zdrowie w czasie upałów.
Do objawów udaru należą: zmęczenie, silne bóle i zawroty głowy, nudności, gorączka, szum w uszach, drgawki, a także groźny dla życia wzrost temperatury ciała oraz zwiększona częstotliwość bicia serca i oddechu.
Wysokie temperatury mają również negatywny wpływ na układ nerwowy. Mogą powodować ospałość, nerwowość oraz obniżoną zdolność koncentracji, co jest istotne szczególnie w kontekście prowadzenia pojazdów.
W przypadku wystąpienia zawrotów głowy, osłabienia, niepokoju, silnego pragnienia lub bólu głowy, należy zadzwonić pod numer alarmowy 112 i, jeśli to możliwe, przenieść się do chłodniejszego miejsca.
Osoby przyjmujące leki powinny skonsultować się z lekarzem w celu oceny ich wpływu na termoregulację i równowagę wodno-elektrolitową.
Upał stanowi szczególne zagrożenie dla dzieci oraz osób starszych. Należy również pamiętać o odpowiedniej ochronie zwierząt, które mogą być narażone na przegrzanie. Psy, które nie potrafią się pocić, regulują temperaturę poprzez odparowywanie śliny. Pozostawienie psa w nagrzanym samochodzie może prowadzić do tragicznych konsekwencji.
Jak zabezpieczyć się przed upałem?
W ciągu dnia warto zamknąć okna i żaluzje, aby zminimalizować napływ gorącego powietrza, szczególnie z nasłonecznionej strony. Okna można otwierać o poranku i wieczorem, gdy temperatura jest niższa, o ile warunki bezpieczeństwa na to pozwalają.
Zaleca się noszenie lekkiej, przewiewnej odzieży z naturalnych tkanin w jasnych kolorach, co wspomaga regulację temperatury ciała.
Należy unikać skrajnych różnic temperatur; osoby pracujące w klimatyzowanych pomieszczeniach powinny unikać natychmiastowego wychodzenia na zewnątrz w upale, aby nie doznać szoku termicznego, co jest szczególnie niebezpieczne dla dzieci i osób starszych.
Ogranicz czas spędzany na słońcu, aby uniknąć przegrzania i poparzeń słonecznych. Nie należy przebywać na słońcu dłużej niż 2 godziny dziennie, stosując przy tym kremy ochronne.
W gorące dni lepiej unikać intensywnego wysiłku fizycznego, który może prowadzić do odwodnienia i przegrzania organizmu. Na plaży nie należy gwałtownie wchodzić do wody po opalaniu; lepiej najpierw opłukać ciało wodą, a potem powoli zanurzyć się w wodzie.
Podczas podróży samochodem warto robić przerwy i wypoczywać w cieniu, aby zredukować negatywne efekty wysokiej temperatury na koncentrację.
Nawadniaj organizm – pij dużo wody, najlepiej niegazowanej
W upalne dni warto przygotowywać lekkie posiłki z owoców i warzyw, które dostarczają niezbędnych składników odżywczych. Należy unikać tłustych i wysokokalorycznych potraw, które obciążają organizm.
Wysoka temperatura sprzyja rozwojowi bakterii, więc warto unikać surowych jajek i dbać o higienę rąk. Alkohol należy ograniczyć, ponieważ sprzyja odwodnieniu.
Dzieci i zwierzęta
Nie zostawiaj dzieci i zwierząt w nagrzanym samochodzie. Temperatura wewnątrz pojazdu może przekraczać 50–60 °C.
Dzieci w upalne dni nie powinny wychodzić z domu bez potrzeby. Jeśli to konieczne, ubierz dziecko w lekką, przewiewną odzież i pamiętaj o czapce z daszkiem.
Chroń dzieci przed słońcem, używając parasolki nad wózkiem, nawet w cieniu.
Podawaj dziecku letnie napoje – ziołowe lub owocowe herbaty, wodę mineralną lub sok. Kąpiel w letniej (nie zimnej!) wodzie również jest wskazana.
Seniorzy
Osoby starsze powinny unikać wychodzenia z domu w czasie upałów. Jeśli muszą wyjść, powinny mieć nakrycie głowy.
Dla seniorów aktywnych zawodowo, zalecenia dla pracodawców można znaleźć w poradniku „Dobry klimat w pracy”, dostępnym na stronie gov.pl/rodzina.
Warto pamiętać, że osoby starsze często przyjmują leki, których stężenie może wzrosnąć w czasie upałów, co stanowi zagrożenie. Należy monitorować swoje samopoczucie i stosować się do zaleceń dotyczących upałów.
Warto wiedzieć
Podczas opalania należy stosować kremy z filtrem SPF. Pamiętaj, że kosmetyki te nie zapewniają pełnej ochrony przed słońcem, jedynie zmniejszają ryzyko poparzeń.
Stopnie ochrony kosmetyków z filtrem SPF:
• SPF 2–6 – słaby,
• SPF 9–12 – średni,
• SPF 15–25 – wysoki,
• SPF 30–50 – bardzo wysoki,
• SPF >50 – ultra wysoki.
Kosmetyki z filtrem należy nakładać na skórę przed wyjściem na słońce. Ich skuteczność maleje z czasem, dlatego należy ponownie nałożyć je po spoceniu się, po pływaniu czy po wytarciu się ręcznikiem. Ilość kosmetyku powinna wynosić około 6 łyżeczek na ciało dorosłego człowieka.
Upał występuje, gdy temperatura powietrza przekracza 30 stopni Celsjusza. Najwyższe temperatury w ciągu dnia mają miejsce między 15.00 a 18.00, a największe promieniowanie UV występuje w godzinach od 12.00 do 13.00.